O il qış Qarabağ dağlarına çox sərt gəlmişdi. Xocalı sakinlərini isə qışın soyuğundan daha çox müharibənin amansız soyuğu üşüdürdü.

Fevralın 25-dən 26-na keçən gecənin yarısına yaxın yer-göy lərzəyə gəldi. Təpədən dırnağa qədər silahlanmış erməni quldur birləşmələri şəhərə hücuma keçdilər. Tankların gurultusundan, topların harayından, mərmilərin partlayış səsindən qulaq tutulurdu. Sakinlər od tutub yanan evlərdən çıxaraq xilas olmağa çalışırdılar. Körpələr ağlayır, analar fəryad çəkir, qocalar dua edir, cavanlar onları xilas etməyə, ölümün cəngindən qurtarmağa çalışırdılar...

...O gecə səhərədək od tutub yanan evlərin tüstüsü ərşə bülənd oldu.. O gecə səhərədək qarla örtülü meşələrdən məsum körpələrin, əli hər yerdən üzülmüş köməksiz sakinlərin, qoca və qarıların fəryad səsi eşidildi, səhərədək dağlar, qayalar, qarlı yollar qan ağladı O gecə yer-göy, dağ-daş bu amansız və dəhşətli faciəyə yas saxladı...

Həmin müdhiş gecə erməni qəddarlığının və qaniçənliyinin növbəti nümayişinə çevrildi. Hərbi texnika, top-tüfənglə silahlanmış erməni quldurları Xocalı şəhərinə hücum edərək dinc əhaliyə amansız divan tutdular. Şəhərin 613 sakini, o cümlədən 63 uşaq, 106 qadın xüsusi amansızlıqla qətlə yetirildi, 1275 nəfər əsir və girov götürülərək işgəncələrə məruz qaldı. O gecə tarixə qətliam gecəsi, Xocalı soyqırımı kimi düşdü...

AZƏRTAC xəbər verir ki, həmin gecə baş verən faciə qurbanlarının xatirəsinə Bakının Xətai rayonunda ucaldılan Xocalı soyqırımı abidəsinin ətrafı hər ilin fevral günləri izdihamlı olur. Bəşər tarixinin ən qanlı faciələrindən olan Xocalı soyqırımından bizi 34 illik zaman məsafəsi ayırsa da, abidəni ziyarət etməyə gələnlərin axını səngimək bilmir. Xüsusilə fevralın 26-sı günü soyqırımı abidəsinin ətrafında böyük insan seli müşahidə edilir, ziyarətçilərin ardı-arası kəsilmir. Hava şəraitindən asılı olmayaraq hər kəs əlində gül-çiçək həmin ünvana gələrək günahsız qurbanların əziz xatirəsi önündə hörmət və ehtiramını ifadə edir.

Bu gün də belədir. Səhər saatlarından başlayaraq abidəyə baş çəkməyə gələn çoxlu ziyarətçi axını var, insan axını ara vermir. Abidə övladını itirmiş ananın səssiz fəryadının ağrısını simvolizə edir. Əllərində şəhidlik rəmzinə çevrilmiş qırmızı qərənfil tutan idarə, müəssisə və təşkilatların, əmək kollektivlərinin nümayəndələri, Xocalı sakinləri, Qarabağ müharibəsi veteranları, qazilər, şəhid ailələri, hərbçilər, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları, ictimaiyyət nümayəndələri, o cümlədən gənclər və məktəblilər soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad etməyə gəlirlər. Onlarla yanaşı ziyarətçilər arasında ölkəmizdə akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri, dini konfessiyaların təmsilçiləri, xarici ölkələrin vətəndaşları da var.

Hamının üzündən hüzn və kədər oxunur. Lakin anım mərasiminin iştirakçılarının simasından əvvəlki illərdən fərqli olaraq dərin kədər hissi ilə yanaşı, qürur hissi də duyulur. 1992-ci ilin qanlı fevral gecəsinin səhəri 2020-ci ilin payızında gəldi. Azərbaycan Ordusu hərb tarixində misli görünməmiş qəhrəmanlıq və şücaət göstərərək Vətən müharibəsində möhtəşəm Zəfər qazanaraq uzun illər işğal altında qalan Qarabağ torpağını azad etdi. 2023-cü il sentyabrın 19-20-də lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin ərazisi terrorçu və separatçılardan təmizləndi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə, Xocalıda və digər ərazilərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaldaraq Zəfər salnaməsinə yeni parlaq səhifələr yazdı. Ölkəmizin ərazi bütövlüyü, suverenliyi tam bərpa olundu, şəhidlərimizin, eləcə də Xocalı qətliamı qurbanlarının qanı yerdə qalmadı.

Bu gün paytaxt və ölkəmizin ayrı-ayrı bölgələri ilə yanaşı Şuşa və Ağdam məscidlərində, Xocalı, Xankəndi şəhərlərində və azad olunmuş digər ərazilərdə də soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad olunur, şəhidlərin ruhuna dualar oxunur.

Xocalı soyqırımı abidəsini ziyarət edənlər AZƏRTAC-ın müxbirlərinə müsahibələr verərək 1992-ci il fevralın 26-na keçən gecə baş verən Xocalı hadisəsini heç vaxt unutmayacaqlarını söyləyirlər. Onlar bu yaxınlarda Xocalı soyqırımını və digər cinayətləri törədənlərin, əli günahsız və dinc sakinlərin qanına batmış Ermənistan vətəndaşlarının ədalət məhkəməsi qarşısında cavab verməsini və onların əməlləri ilə bağlı çıxarılan hökmü tarixi ədalətin təntənəsi kimi dəyərləndiriblər. Azərbaycanın həm öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməklə, həm də xalqımıza qarşı insanlıq əleyhinə və müharibə cinayətləri törətməkdə ittiham olunan şəxsləri ədalət mühakiməsi qarşısına çıxarmaqla ədalətin bərpasına nail olduğunu vurğulayıblar.

İndi Xocalıya yeni həyat qayıdır, işğaldan azad edilmiş torpaqlarda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri aparılır. Uzun illər öz doğma ocaqlarından ayrı düşmüş sakinlər ata-baba yurdlarına qayıdırlar. Erməni millətçilərinin od vurub yandırdığı, viran etdiyi, xaraba qoyduğu Xocalı şəhəri “Böyük Qayıdış” Proqramına uyğun olaraq abad və yaraşıqlı yaşayış məkanına çevrilir. Nəinki Xocalıda, həmçinin Ballıca, Badara, Xanabad, Xanyurdu kəndlərində də sakinlər öz ev-eşiklərinə dönürlər.