Səmərqənddə yerləşən Qur-Əmir məqbərəsi şəhərin ən məşhur memarlıq abidələrindən biridir. Burada Əmir Teymurun və Teymurilər sülaləsinin nümayəndələrinin məzarları yerləşir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, press-tur çərçivəsində məqbərəni ziyarət edən azərbaycanlı jurnalistlərə Qur-Əmir adının fars dilindən tərcümədə “Əmirin məzarı” mənasını verdiyi bildirilib. Memarlıq kompleksinin formalaşmasına XV əsrin əvvəllərində Əmir Teymurun nəvəsi Məhəmməd Sultan tərəfindən başlanılıb. Əvvəlcə burada mədrəsə və xanəgah (sufi məskəni – red.) yerləşirdi, lakin Məhəmməd Sultanın 1403-cü ildə qəfil vəfatından sonra kompleksin təyinatı dəyişib.

Əmir Teymur sevimli nəvəsinin xatirəsinə məqbərə tikilməsini əmr edib. Lakin o, tikintinin başa çatdığını görə bilməyib, belə ki, Teymur 1405-ci ildə Çinə gedərkən yolda vəfat edib. Tikinti işləri onun digər nəvəsi Mirzə Uluqbəyin dövründə başa çatdırılıb.

Məhz Qur-Əmir sonralar Teymurilər sülaləsinin ailə məqbərəsinə çevrilib. Burada Əmir Teymur, onun oğulları Şahrux və Miranşah, nəvələri Məhəmməd Sultan və Uluqbəy, həmçinin Teymurun mənəvi ustadı Mir Seyid Barak dəfn olunublar.

Məqbərənin ən çox tanınan xüsusiyyətlərindən biri tünd-yaşıl rəngli bütöv nefrit parçasından hazırlanmış Əmir Teymurun qəbirüstü abidəsidir. Bununla yanaşı, onların qəbirləri məqbərənin əsas zalının düz altında yerləşən yeraltı sərdabədədir.

Teymurilərin məzarlarının 1941-ci ildə açılması xüsusi maraq doğurur. Arxeoloji işlər antropoloq Mixail Gerasimovun rəhbərlik etdiyi sovet ekspedisiyası tərəfindən aparılıb. Alimlər qalıqlar əsasında sülalənin bir neçə nümayəndəsinin zahiri görünüşünü bərpa edə biliblər. Məhz bu hadisələrdən sonra “Teymurləngin lənəti” ilə bağlı geniş yayılmış əfsanə yaranıb.

Qur-Əmir Teymurilər dövrünün görkəmli memarlıq abidəsidir. Onun interyeri mozaika, şirələnmiş kərpic, qızıl suyuna çəkilmiş bəzəklər və dekorativ naxışlarla işlənib. İçəridən qabırğalı günbəz ulduzlu səmanı xatırladan ornamentlərlə bəzədilib, divarlar və dekorativ panellər isə mərmər, oniks, oyma və inkrustasiya ilə tamamlanıb.

Qur-Əmir məqbərəsi Teymurilər dövrünün memarlıq ənənəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Onun kompozisiya və dekorativ həlləri sonralar Mərkəzi Asiyanın digər iri tarixi abidələrinin memarlığında da öz əksini tapıb.

Bu gün Qur-Əmir Səmərqəndin simvollarından biri olaraq qalır və ziyarətçilərə Mərkəzi Asiyanın tarixində mühüm rol oynamış dövrün memarlıq və mədəni irsi ilə tanış olmaq imkanı verir.