Dəmir yolu ölkəmizdə ən çox inkişaf edən sahələrdən biridir. Azərbaycanda dəmir yolu sənayesinin böyümə və inkişaf dinamikası bu sahə ilə əlaqəli peşələrdə ixtisaslı işçilərə daim tələbat yaradır. Onların hamısını dəmiryolçu adlandırsaq, bu adın arxasında hansı müxtəlif peşələrin gizləndiyini çətin ki, təxmin edək. Dəmiryolçu peşəsi dəmir yolunda, metroda və daxili dəmir yolu şəbəkəsi olan müəssisələrdə mövcud olan bir sıra fəhlə və qulluqçuların peşələrinin ümumi adıdır.

AZƏRTAC-ın əməkdaşları bu peşələrin öyrədildiyi Dəmir Yolu və Metropoliten üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində olublar.

Mərkəzdə dəmir yolunun bütün təsərrüfatlarına aid elektrovoz maşinisti köməkçisi, teplovoz maşinisti köməkçisi, elektrik qatarının maşinist köməkçisi, dəmiryol stansiyasının növbətçisi, işarəvermə, mərkəzləşdirmə, bloklama qurğularının təmiri və xidməti elektrik montyoru, kontakt şəbəkəsinin elektrik montyoru, metropolitenin stansiya növbətçisi, vaqon baxıcısı-təmirçisi, kompüter üzrə operator, dizayner, texniki xidmət məntəqələrində lokomotiv baxıcısı və təmirçi çilingər ixtisasları tədris olunur.

Mərkəzin direktoru Zülfüqar Əsgərov tələbələrin gələcəkdə dəmir yolu, metropoliten nəqliyyatına töhfə verəcəyinə inandığını deyir. Bildirir ki, dəmiryolu müəssisələrindən ixtisaslı mühəndislər tədris prosesinə cəlb olunub: “Mərkəzə qəbul qaydası onlayn qaydada həyata keçirilir. Tədris müddəti 9 illik təhsil bazasından qəbul olanlar üçün üç il, 11 illik təhsil bazasından gələnlər üçün isə bir ildir. Tələbələr arasında yaş məhdudiyyəti yoxdur. Lakin texniki sahə olduğu üçün oğlan tələbələr üstünlük təşkil edir. 15 yaşdan 40 yaşadək tələbələrimiz var. Onların arasında ali təhsil müəssisəsini bitirib gələn, metropolitendə çalışan tələbəmiz də var. Ortalama gündüz növbəsində 500-ə yaxın tələbə dövlət hesabina təhsil alır. Həmçinin ödənişli qruplarda 200 nəfərə yaxın təhsil alan tələbələrimiz var. Dərslərimiz gündüz və axşam növbələrində keçirilir”.

Zülfiqar Əsgərovun sözlərinə görə, “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC ilə razılaşdırılmış müqaviləyə əsasən, birinci və ikinci kursda təhsil alan tələbələr həftədə 8 saat, üçüncü kurslar isə həftədə 16 saat olmaqla müəssisələrin depo və stansiyalarında təcrübə keçirlər: “Bu zaman həmin təcrübədə nəzəri ixtisas fənlərinin tədrisi həmin həftə ərzində keçiriləcək praktiki dərslərlə uyğunluq təşkil edir. Bununla, nəzəri cəhətdən 5 gün ərzində tədris olunan dərsləri tələbələr praktiki cəhətdən mənimsəyirlər.

Ölkədə dəmir yolu, metro aparıcı nəqliyyat vasitəsi olduğu üçün açılan yeni depolarda, stansiyalarda əlavə kadrlara həmişə ehtiyac var. Bu səbəbdən hazırda təhsil alan tələbələrimizin işsiz qalmaq kimi problemi yoxdur. Onlar “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC -yə, metropolitenə elektron qaydada müraciət edərək vakansiyalar üzrə qeydiyyatdan keçib müsabiqədə iştirak edə bilərlər. Bura yeganə peşə təhsil mərkəzidir ki, həm dəmir yolu, həm də metropoliten üçün ixtisaslı kadr hazırlayır”.

Mərkəzin tələbələrinin cavablarından da ixtisaslarına olan maraqları aydın şəkildə hiss olunur.

Onların arasında vaqon baxıcısı və təmirçisi ixtisasında təhsil alan Pirağa Rəhmanov və stansiya növbətçisi Məhəmməd Xasməmmədlinin babaları dəmiryolçudur.

Hər ikisi babalarının sənətini davam etdirmək arzusundadırlar.

Şamil Məmmədov isə metropolitendə çalışan dostlarından bu sahə barədə məlumat alıb. Deyir ki, gələcəkdə də bu sahədə çalışmaq istəyir.

Mərkəzin bazasında “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin təşəbbüsü və böyük dəstəyi ilə 4 laboratoriya qurulub. İnfrastruktur laboratoriyasında yoldəyişən qurğu quraşdırılıb. Bu qurğu mənfi və müsbət istiqamətlərə dəyişilmək üzrə tənzimlənib.

Elektrovoz yüksək gərginlikli kamera laboratoriyasında elektrovozun daxilində yerləşən yüksək gərginlikli elektriki qəbul edən və ötürən qurğular yerləşdirilib. Buradakı qurğular dəmir yollarında lokomativlərdə quraşdırılan, istismar olunan qurğulardır.

Hərəkətin avtomatik idarə olunması laboratoriyasında stansiya növbətçisinin idarəetmə tablosu, relyef qurğuları, sahədə yerləşən giriş-çıxış işıqforu, reys üzərində hərəkət edən şərti lokomotiv maketi quraşdırılıb. Burada stansiya növbətçisi ixtisasını mənimsəyən tələbələr qatarların necə qəbul olunub göndərilməsi, işıqforun asılılıq vəziyyəti ilə əyani tanış olurlar.

Avtotormoz laboratoriyasında isə qatarların hərəkəti zamanı qatarların tormozlama işlərinin icrası öyrədilir.

Bu gün quru yolu ilə yüklərin daşınmasında dəmir yolunun heç bir rəqibi yoxdur. Bu, istənilən şəraitdə işləyə bilən ən stabil və inkişaf etmiş sistemdir. Onun performansını və sərnişinlərə xidmətini təmin etmək üçün daim ixtisaslı kadrlara ehtiyac var. Təbii ki, işçi lazımi təhsilə malik olmalı və öz peşəsini mükəmməl bilməlidir.