Azərbaycanda həyata keçirilən uğurlu iqtisadi siyasət, regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət proqramlarının icrası nəticəsində ölkəmizin bölgələrində davamlı tərəqqiyə nail olunub. Respublikanın regionlarında genişmiqyaslı yenidənqurma və abadlıq-quruculuq işləri həyata keçirilib, əhalini narahat edən problemlərin həlli və infrastruktur layihələrinin yerinə yetirilməsi sahəsində mühüm işlər görülüb, sosialyönümlü obyektlər tikilərək istifadəyə verilib, şəhər və kəndlərin siması tanınmaz dərəcədə dəyişib. Yeni müəssisələrin və iş yerlərinin yaradılması, əhalinin həyat səviyyəsinin daha da yaxşılaşdırılmasına xüsusi diqqət göstərilib, sahibkarlığın inkişafında uğurlar qazanılıb.

Təqdim olunan bu yazıda respublikamızın bölgələrində həyata keçirilən sosial-iqtisadi inkişafa cəbhə bölgəsində yerləşən Tərtər rayonunun timsalında nəzər salacağıq.

Tərtərə gələnlər müasirliyin, gözəlliyin və səliqə-sahmanın şahidi olurlar

48 kilometr təmas xəttində yerləşməsinə, vaxtaşırı düşmənin təxribatlarına məruz qalmasına baxmayaraq dövlətimizin yüksək qayğısı və tərtərlilərin fədakarlığı sayəsində Tərtər rayonunda bütün sahələrdə inkişafa nail olunub. Rayonun iqtisadiyyatı dinamik inkişaf edib, sosial-iqtisadi göstəriciləri yüksəlib.

Statistik məlumatlara görə, iqtisadiyyatın əsas göstəricisi olan ümumi məhsul buraxılışı son 10 ildə 2,3 dəfə, sənaye sahəsində 2,5 dəfə, kənd təsərrüfatında 88,4 faiz artıb. Tikintidə artım 2,1 dəfə olub, son 10 ildə rayonun iqtisadiyyatına və sosial sferaya 453,5 milyon manat investisiya qoyulub. Rayonun iqtisadi göstəricilərinin yüksəlməsində sahibkarlığın inkişafı, iqtisadiyyata, o cümlədən aqrar sahəyə yönəldilən investisiyaların çoxalması mühüm rol oynayır. Son 10 ildə İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığın İnkişafı Fondu tərəfindən 342 sahibkara 7,1 milyon manat güzəştli kredit verilib.

Genişmiqyaslı yenidənqurma və tikinti-quruculuq işləri sayəsində Tərtər ölkəmizin ən gözəl, abad, səliqəli şəhərlərindən birinə çevrilib. Tərtər şəhərinin prospekt və küçələri müasir üslubda yenidən qurulub, yollara asfalt örtük salınıb, işıqlandırma sistemləri quraşdırılıb, binaların dam örtüyü dəyişdirilib, fasad hissəsi müasirləşdirilib. Tərtər şəhərində inşa edilən Heydər Əliyev Mərkəzi, Gənclər Mərkəzi, Şahmat Məktəbi, Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Dövlət Rəmzləri Muzeyi, Bayraq Meydanı, Olimpiya İdman Kompleksi, “Azərxalça” ASC-nin Tərtər filialı onun hüsnünə yeni naxışlar əlavə edib. Son 10 ildə Tərtər şəhərinin mərkəzi meydanı, Heydər Əliyev Parkı, rayon mərkəzi xəstəxanası və mədəniyyət mərkəzi yenidən qurulub, avtovağzal kompleksi, Regional Peşə Təlim Mərkəzi, tutumu 3 min ton olan logistik mərkəz, süd emalı zavodu, idarə, müəssisə və təşkilatlar üçün inzibati binalar inşa edilib. 9 yeni məktəb binası tikilib, 8 məktəb əsaslı təmir edilib, 5 modul tipli məktəb quraşdırılıb. 1170 məcburi köçkün ailəsi üçün yeni yaşayış kompleksi salınıb, düşmənin atəşi nəticəsində zərər çəkmiş yaşayış evləri və infrastruktur bərpa edilib. Qarabağ müharibəsi əlilləri və şəhid ailələri üçün iki ədəd 16, bir ədəd 24 və bir ədəd 54 mənzilli yaşayış binaları, həmçinin onlarla fərdi ev istifadəyə verilib. Tərtər şəhərində, eləcə də rayonun kənd və qəsəbələrində həyata keçirilən tikinti-quruculuq, abadlıq və yaşıllaşdırma işləri nəticəsində buraya gələn insanlar müharibənin amansız izləri, düşmən artilleriyasının dağıntıları ilə deyil, inkişafın, müasirliyin, gözəlliyin, təmizliyin və səliqə-sahmanın şahidi olurlar.

Cəbhə bölgəsində yerləşən yaşayış məntəqələrində infrastrukturun yaxşılaşdırılması diqqət mərkəzindədir

Cəbhə bölgəsində yerləşən yaşayış məntəqələrində infrastrukturun yaxşılaşdırılması, sosial layihələrin icrası, əhalinin sosial rifah halının yüksəldilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir.

Regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət proqramları çərçivəsində, dövlət başçısının tapşırıq və sərəncamları ilə Tərtər rayonunda infrastruktur və kommunal xidmətlərin inkişaf etdirilməsi, əhalinin elektrik enerjisi, təbii qaz və içməli su təminatının yaxşılaşdırılması, avtomobil yollarının yenidən qurulması istiqamətində mühüm işləri görülüb. Rayonun bütün yaşayış məntəqələri qazlaşdırılıb. Əhalinin fasiləsiz və dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təchizatı təmin olunub. Tərtər şəhərinin içməli su təchizatı və kanalizasiya sistemləri yenidən qurulub. Tərtər rayonunun 15 kəndində yeni içməli su təchizatı infrastrukturu yaradılıb. Rayonda əkin sahələrinin suvarma suyuna olan tələbatının ödənilməsi üçün son 10 ildə 116 ədəd yeni subartezian quyusu qazılıb. Bərdə-İstisu avtomobil yolunun Tərtər-Bərdə və Tərtər-Şıxarx hissələri, Tərtər-Hindarx, Tərtər-Seydimli-Qaradağlı-Sarov, Bayandur-Poladlı, Cəmilli-Dəmirçilər, Buruc-Güləbatlı-Xoruzlu-Kəbirli-Bayandurlu-Qaradağlı, Səhləbad-Əskipara-Qarağacı-Qapanlı-Yuxarı Qaradağlı-Qaynaq-Yuxarı Qapanlı-Qazyan-Hüsənli, həmçinin İsmayılbəyli, Borsunlu avtomobil yolları yenidən qurulub. Tərtərçay üzərində 2 ədəd strateji əhəmiyyətli körpü inşa edilib.

Aqrar sektor yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub

Tərtər rayonunda kənd təsərrüfatının inkişafına xüsusi diqqət yetirilir, heyvandarlıq və bitkiçilikdə məhsuldarlığın yüksəldilməsi, ixracyönümlü təsərrüfat sahələrinin yaradılması istiqamətində mühüm işlər görülür. Düşmənlə bir neçə addımlıqda yaşayan, işləyən və mübarizə aparan tərtərlilər taxılçılıq, pambıqçılıq, baramaçılıq, bağçılıq, heyvandarlıq və kənd təsərrüfatının digər sahələri ilə məşğul olmaqla həm özlərinin sosial rifahlarını yaxşılaşdırır, həm də ölkəmizdə ərzaq bolluğunun yaradılmasına töhfələrini verirlər.

Rayonda kənd təsərrüfatının aparıcı sahələrindən olan taxılçılığın inkişaf etdirilməsi, məhsul istehsalının artırılması istiqamətində uğurlu nəticələrə nail olunub. Son 5 il ərzində buğdanın əkin sahəsi 26,5 faiz, məhsul istehsalı 2 dəfə, məhsuldarlıq 12,1 faiz artıb. Buğdanın hər hektarının məhsuldarlığına görə Tərtər respublikanın taxılçılıq rayonları arasında ön sıralarda durur.

Tərtər rayonunda əhalinin əsas məşğuliyyət növlərindən biri bağçılıq və tingçilikdir. Hazırda rayonda 1510 hektar meyvə bağları və 11,6 hektar üzümlüklər var. Rayonda son 5 ildə 300 hektardan artıq yeni meyvə bağları salınıb, meyvə istehsalı 21,4 faiz artıb.

Ölkəmizdə qeyri-neft sektorunun inkişafının sürətləndirilməsi, aqrar sahədə intensiv texnologiyaların tətbiqi ilə bağlı görülən tədbirlərə uyğun olaraq, Tərtər rayonunun Xoruzlu kəndində intensiv bağçılıq təsərrüfatı yaradılıb. Xarici bazarlara çıxarmaq üçün rəqabət qabiliyyətli məhsul istehsal etmək məqsədilə 156 hektarda yaradılan təsərrüfatda İspaniya və Türkiyədən gətirilmiş yüksək məhsuldar meyvə tingləri müasir texnologiya əsasında əkilib. Tərtər rayonunda yaradılmış ixracyönümlü digər təsərrüfat Soyulan kəndi ərazisindəki istixana kompleksidir. Ən müasir avadanlıqların quraşdırıldığı kompleksdə istehsal edilən məhsulların yerli bazarla yanaşı, xaricə də ixrac edilməsi nəzərdə tutulur.

Respublikamızda ənənəvi təsərrüfat sahələri olan pambıqçılığın və baramaçılığın inkişaf etdirilməsi istiqamətində görülən tədbirlər Tərtər rayonunda da öz bəhrəsini verib. 2014-2020-ci illərdə Tərtər rayonunda pambığın əkin sahəsi 3,8 dəfə, məhsul istehsalı 6 dəfə, hər hektardan məhsuldarlıq 58,9 faiz artıb. Tərtər rayonu pambığın məhsuldarlığına görə respublikanın pambıqçılıq rayonları arasında birinci yerdədir.

Baramaçılığın inkişafı məqsədilə son üç ildə rayon ərazisində 263 mindən artıq tut tingi əkilib. 2016-cı ildə rayon kümçüləri tərəfindən 959 kiloqram, 2017-ci ildə 4610 kiloqram, 2018-ci ildə 10 min 228 kiloqram, 2019-cu ildə 18 min 322 kiloqram barama istehsal edilib.

Tərtər rayonunda heyvandarlığın inkişafı, mal-qaranın cins tərkibinin yaxşılaşdırılması istiqamətində də tədbirlər uğurla davam etdirilir. Son illərdə rayonda müasir heyvandarlıq kompleksinin yaradılması, sahibkarlara lizinq yolu ilə güzəştli şərtlərlə yüksək məhsuldar damazlıq heyvanların satılması və heyvanlar arasında aparılan süni mayalama tədbirləri genişləndirilib. Mal-qaranın baş sayının artırılması və cins tərkibinin yaxşılaşdırılması heyvandarlıq məhsulları istehsalının artmasına səbəb olub.

Bütün qüvvələr dördüncü Dövlət Proqramında nəzərdə tutulan tədbirlərin icrasına səfərbər edilib

Hazırda Tərtər rayonunda bütün qüvvələr “Azərbaycan Respublikasının regionlarının 2019-2023-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı”nda nəzərdə tutulan tədbirlərin icrasına səfərbər edilib. Proqrama əsasən rayonda sənayenin, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və emalı sahəsinin inkişafı, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, idman-sağlamlıq obyektlərinin tikintisi və təmiri, abadlıq-quruculuq işlərinin, elektrik enerjisi təminatının, içməli su təchizatının, telekommunikasiya və poçt xidmətlərinin, torpaqların su təminatının və meliorativ vəziyyətinin, əhalinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması sahəsində işlərin davam etdirilməsi nəzərdə tutulur.

Regionların inkişafını daim diqqət mərkəzində saxlayan Prezident İlham Əliyevin Tərtər rayonuna 6 dəfə səfər etməsi, rayonun sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi barədə imzaladığı sərəncamlar, Dövlət proqramlarının icrası rayonun müasir inkişafını şərtləndirən əsas amillərdəndir. Dövlət başçısının səfərlərinin birində dediyi "Tərtər rayonunun uğurlu inkişafı məni çox sevindirir. Şəhərin abadlaşması, şəhərdə və rayonda infrastruktur layihələrinin icrası göstərir ki, Azərbaycanın bütün bölgələri uğurla inkişaf edir və bizim vaxtilə qəbul etdiyimiz regionların sosial-iqtisadi inkişafı proqramı həyatda öz əksini tapır. Biz son illər ərzində bunu Tərtər rayonunun timsalında görürük" sözləri hər bir tərtərlidə qürur hissi oyadır, onların qurub-yaratmaq həvəsini daha da artırır. Əminliklə demək olar ki, tərtərlilər bütün qüvvələri səfərbər edərək dördüncü Dövlət Proqramında nəzərdə tutulan tədbirlərin uğurla icra olunmasına, doğma rayonlarının daha da çiçəklənməsinə öz töhfələrini verəcəklər.

Tahir Ağaməmmədov

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri