Noyabrın 23-də AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun təşkilatçılığı ilə “Qərbi Azərbaycan toponimləri” mövzusunda respublika elmi konfransı keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli ötən ilin dekabrında Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycandan olan bir qrup ziyalı ilə görüşünü, bu torpaqlardan deportasiyaya, soyqırımına məruz qalmış azərbaycanlı əhalinin taleyi ilə bağlı son 200 illik tarix üzrə tədqiqatların aparılması və Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyasının hazırlanması göstərişini verdiyini xatırladıb. AMEA rəhbəri bu istiqamətdə 2023-cü ildə müvafiq strukturlarda, xüsusən elm, təhsil və mədəniyyət sahəsində əhəmiyyətli işlərin, genişmiqyaslı tədbirlərin görüldüyünə diqqət çəkib. Bildirib ki, Qərbi Azərbaycan İcması tərəfindən müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarda bir çox mühüm məsələlər qaldırılır, Qərbi Azərbaycan torpaqlarına ermənilərin köçürüldüyü və azərbaycanlıların XX əsrin əvvəllərindən həmin torpaqlardan zorla, vəhşicəsinə çıxarıldığı dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırılır.

Akademiyanın elmi müəssisələrində Qərbi Azərbaycanla bağlı görülən işlərdən bəhs edən akademik İsa Həbibbəyli AMEA-nın Rəyasət Heyətinin 2022-ci il 29 dekabr tarixli iclasının qərarı ilə A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda Qərbi Azərbaycan tarixi, Folklor İnstitutunda Qərbi Azərbaycan folkloru və Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda isə Toponimika şöbələrinin yaradıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, aparılan fundamental tədqiqatları ümumiləşdirmək və əlaqələndirmək üçün AMEA-nın Qərbi Azərbaycan tədqiqatları üzrə Əlaqələndirmə şurası yaradılıb. Şuranın bugünədək keçirilmiş iclaslarında Qərbi Azərbaycanla bağlı aparılmış tədqiqatlar müzakirə olunub, gələcək tədqiqatların əsas istiqamətləri müəyyənləşdirilib.

AMEA-da alimlərin iştirakı ilə “Qərbi Azərbaycan ensiklopediyası”nın sözlüyünün hazırlandığını deyən akademik İsa Həbibbəyli bununla bağlı yaradılmış işçi qrup tərəfindən ensiklopediyanın sözlüyünün təkmilləşdirilmiş versiyası üzərində işlərin davam etdirildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, “Qərbi Azərbaycan ensiklopediyası” üzərində işlərin 2023-cü ilin sonunda başa çatdırılması nəzərdə tutulur.

Alim, həmçinin bu istiqamətdə AMEA-da görülmüş işlər arasında Qərbi Azərbaycanla bağlı xəritələrin toplanması, Tarix İnstitutunun Qərbi Azərbaycan tarixi şöbəsinin “Xalq qəzeti” redaksiyasında ictimai dinləmə keçirməsi, Qərbi Azərbaycan folkloru ilə bağlı çoxcildli antologiyanın hazırlanması, alimlərimizin ölkədə və beynəlxalq səviyyəli konfranslarda Qərbi Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı çıxışlar etməsi və s. tədbirlərin yer aldığını vurğulayıb

Akademik İsa Həbibbəyli bugünkü konfransın da ölkə Prezidentinin Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyası çərçivəsində AMEA-da keçirilən əhəmiyyətli tədbirlərdən biri olduğuna diqqət çəkib. O, aktual elmi problemə həsr olunmuş bugünkü respublika konfransının Dilçilik İnstitutu ilə yanaşı, akademiyanın digər elmi-tədqiqat müəssisələrində də Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin öyrənilməsinə marağı daha da artıracağına və gələcək elmi tədqiqatlara stimul verəcəyinə ümidvar olduğunu bildirib, konfransın işinə uğurlar arzu edib.

Tədbirdə çıxış edən AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun baş direktoru professor Nadir Məmmədli Toponimika şöbəsində həyata keçirilən işlərin uğurla davam etdirildiyini söyləyib. Toponimlərin təkcə elmlərin inteqrasiyasından deyil, dilçiliyin sahələrindən - dialektologiyadan, etimologiyadan da yarandığını deyən Nadir Məmmədli Azərbaycan toponimləri haqqında məlumat verib. Alim toponimin bir fərdin yaddaşı deyil, ictimai məhsul olduğunu bildirib.

“Toponimlər xalqın tarixidir, xalqın yaddaşının güzgüsüdür, etnik mədəniyyətidir. Tarixdə elə bir hadisə olmayıb ki, toponimlərdə öz əksini tapmasın, ad kimi yaddaşlarda qalmasın. Ona görə də toponimlərin əhəmiyyətini yaxşı bilən ermənilər təkcə xalqımızı deportasiya etməyib, həm də Azərbaycanın adlarını da məhv etmək istəyiblər. Məqsəd xalqımızın orada yaşaması ilə bağlı izləri itirmək olub”, - deyə direktor vurğulayıb.

Göyçə ərazisinin türkmənşəli toponimlərdən ibarət olduğunu söyləyən professor Nadir Məmmədli qeyd edib ki, istər sovet dövründə, istərsə də müstəqillik illərində Azərbaycan alimləri toponimlərlə bağlı böyük işlər görüblər.

Daha sonra professor Sayalı Sadıqovanın “Göyçə mahalının qədim toponimləri”, professor İlham Tahirovun “Qərbi Azərbaycan toponimlərinin semantik-sahə strukturu”, professor İsmayıl Məmmədlinin “Göyçə mahalının etnotoponimləri”, dosent Kifayət İmamquliyevanın “Qərbi azərbaycanlıların deportasiyası: şivələr və toponimlər” və dosent Elçin İsmayılovun “Qərbi Azərbaycan toponimlərinin izi ilə” mövzusunda məruzələri dinlənilib.